Home » DAO LÀ GÌ & ỨNG DỤNG CỦA NÓ

DAO LÀ GÌ & ỨNG DỤNG CỦA NÓ

by Jimmy
DAO LÀ GÌ & ỨNG DỤNG CỦA NÓ

Có thể công việc tiếp theo của bạn sẽ là làm việc cho một DAO! Flamingo DAO có hơn 1 tỷ đô la đầu tư vào các dự án NFT. Một DAO khác đã cố gắng mua đội NFL Denver BroncosUkraineDAO đã huy động được hơn 7 triệu đô la ủng hộ cho Ukraine. PleasrDAO đã trả 4 triệu đô cho Album “Once Upon a Time in Shaolin” của nhóm hip hop huyền thoại Wu-Tang Clan. Các DAO đang di chuyển hàng tỷ đô la và sử dụng hàng nghìn người từ khắp nơi trên thế giới. Đây là lý do tại sao bạn cần biết DAO là gì, cách thức hoạt động, ứng dụng của nó và cách DAO được tạo ra như thế nào!

1. VẬY DAO LÀ GÌ? TẠI SAO NÓ TỐT HƠN?

DAO là viết tắt của Tổ chức Tự trị Phi tập trung (decentralized autonomous organization). Cũng có thể gọi họ là những tổ chức kĩ thuật số (ảo – virtual organization). Trong thế giới thực, bạn có tổ chức hoặc công ty, và các công ty này có các Cổ đông và Hội đồng quản trị. Thông thường, các quyết định được đưa ra bởi bất kỳ ai có thẩm quyền để làm việc đó. Đó có thể là Giám đốc điều hành (CEO), Hội đồng quản trị (BODs), v.v. Nếu bạn sở hữu cổ phần trong công ty đó, bạn cũng có thể tham gia ý kiến ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định. Bây giờ, trong thế giới blockchain, tiền mã hóa hay thế giới kỹ thuật số, chúng ta cũng có một mô hình gì đó tương tự nhưng tốt hơn, minh bạch hơn và công bằng hơn rất nhiều.

Một mô hình DAO trông như thế này – Kết nối, hợp tác phi tập trung giữa những người chưa từng biết nhau

DAO là một tổ chức tương tự như một công ty về cơ bản được điều quản trị, kiểm soát bởi các hợp đồng thông minh (smart contract) trên nền tảng chuỗi khối (blockchain). Hợp đồng thông minh (HĐTM) là một đoạn mã máy tính tự thực thi bất cứ điều gì chúng ta lập trình cho nó, hay nói cách khác HĐTM hoàn thiện các logic mà tổ chức đó đặt ra khi các điều kiện được thỏa mãn. Họ có thể thay thế bất kỳ loại hợp đồng nào trong thế giới thực. Hầu hết các blockchain thế hệ thứ hai đều cho phép tạo và triển khai các hợp đồng thông minh. Ví dụ như chuỗi khối Ethereum, Solana, Polygon, BNB chain, NEAR protocol, v.v. 

Trong khi các công ty truyền thống được quản trị bởi luật doanh nghiệp và quy định của công ty, thì với DAO, phương thức hoạt động, quản trị và điều hành của nó được viết bằng các hợp đồng thông minh. Do đó, cấu trúc quản trị của DAO hoàn toàn minh bạch và có thể kiểm toán được dễ dàng hơn rất nhiều so với phương thức quản trị công ty truyền thống. Và đây là một trong những điều làm cho nó trở nên đặc biệt -sự minh bạch!

Như đã nói trước đó, DAO tương tự như một công ty truyền thống, nhưng nó có một điểm khác biệt quan trọng. Nó được quản lý phi tập trung (decentralized) và không có các nhân vật chính như CEO hay BODs nắm quyền kiểm soát trung tâm. Mô hình DAO “dân chủ” hơn nhiều so với một công ty truyền thống bởi vì “bất kỳ ai” cũng có thể có tiếng nói trong việc đưa ra quyết định. Trong một DAO, thay vì để việc đưa ra quyết định cho đội ngũ lãnh đạo C-level, chúng ta – bạn và tôi, sẽ là người làm việc đó. Chúng ta làm giám đốc điều hành và cũng là các cổ đông. Bằng cách đó, DAO đưa các thành viên cộng đồng của mình lên nắm quyền, họ sẽ là người góp phần đưa ra những quyết định chèo lái cho tổ chức.

DAO cho phép mọi người đưa ra quyết định với tư cách là nhà đầu tư và người dùng giao thức miễn là bạn là một bên liên quan, tức là bạn sở hữu một phần token của DAO đó. Bất kỳ ai cũng có thể sở token này, bạn có thể mua bán nó một sàn giao dịch. Nắm giữ, sở hữu DAO token khiến bạn trở thành một phần của Tổ chức (hoặc cộng đồng) đó và cũng mang lại cho bạn các lợi ích độc quyền như quản trị, bỏ phiếu, v.v. Bạn có thể bỏ phiếu cho một hành động, một quyết định hay cho một kế hoạch được thực hiện, v.v. hoặc bỏ phiếu về khoản đầu tư tiếp theo mà DAO nên thực hiện. Bạn thậm chí có thể tự đưa những đề xuất thay đổi, cải thiện và cộng đồng sẽ cùng bỏ phiếu thông qua nó hay không. Bất cứ khi nào một quyết định ‘lớn’ được đưa ra trong một DAO, nó đều dựa vào việc kiểm phiếu từ tất cả các chủ sỡ hữu token. Nói cách khác, chúng hoạt động giống như việc sở hữu cổ phần trong một công ty. Có những Dao có cơ chế nâng cao trách nhiệm của cổ đông khi họ biểu quyết cho một đề xuất mới, có nghĩa là nếu đề xuất được thông qua đó không tạo ra kết quả tốt cho DAO, những người bỏ phiếu thông qua sẽ bị phạt 1 phần trên lượng token nắm giữ của mình.

2. CÓ 5 LOẠI DAO NỔI BẬT

Có nhiều loại DAO khác nhau đang tồn tại. Ở đây, chúng ta sẽ xem xét các loại khác nhau mà một tổ chức tự trị phi tập trung có thể rơi vào, dựa trên phương thức hoạt động, cấu trúc và thậm chí cả công nghệ của nó. Đây là một vài trường hợp nổi bật trong số họ. Bạn có thể đã nghe một số cái tên sau:

i. Giao thức DeFi DAO (DeFi protocol)

Các DAO này sử dụng các giao thức hợp đồng thông minh để mang lại các dịch vụ DeFi (decentralized finance – tài chính phi tập trung) cho người dùng của họ. Họ sử dụng mã thông báo làm phương tiện biểu quyết để thực hiện các thay đổi về giao thức và tài chính. Ví dụ về các DAO thuộc loại này như là UniswapAaveMaker DAO và Olympus DAO. Hầu hết các DAO này quản lý hàng tỷ đô la.

Maker DAO đứng sau DAI, đồng stablecoin USD phi tập trung với vốn hóa thị trường 10 Tỷ đô

Được thành lập vào năm 2014, Maker DAO là một trong những giao thức đầu tiên. Nó là một tổ chức phi tập trung trên chuỗi khối Ethereum cho phép cho vay và mượn tiền mã tử mà không thôn qua đơn vị trung gian. Maker DAO phát hành một đồng tiền stablecoin (có giá trị được cố định với USD) được gọi là DAI. DAI là một trong những đồng stablecoin hàng đầu trong thế giới tiền mã hóa. Maker DAO có một đồng token khác là MKR. Những người nắm giữ mã thông báo này chịu trách nhiệm quản trị giao thức Maker, bao gồm việc điều chỉnh chính sách đối với đồng stablecoin DAI. Nói một cách đơn giản, mã thông báo MKR đại diện cho “cổ phần” trong Maker DAO.

ii. Invesment DAO (đầu tư)

Ở đây, một nhóm người, hãy gọi họ là các nhà đầu tư, gom tiền của họ lại với nhau thành 1 khoản lớn và cùng đưa ra quyết định đầu tư. Những quyết định như đầu tư vào các công ty khởi nghiệp hoặc các tác phẩm, các bộ sưu tập nghệ thuật hay các dự án nền tảng internet mới như Web3.0 hay metaverse. Các Investment DAO hỗ trợ gộp vốn cho các hoạt động DeFi khác nhau. Ví dụ về các Investment DAO như Meta Cartel DAO , một cộng đồng bao gồm những người muốn đầu tư vào các dự án mới được xây dựng trên blockchain Ethereum. Thay vì đầu tư từng cái một, họ muốn tập hợp các nguồn lực của mình, trong trường hợp này là tài chính hay tiền, sau đó chia sẻ ý kiến ​​về cách đưa ra các quyết định tài chính sáng suốt hơn.

Các ví dụ khác về DAO đầu tư là LAO , “Friend with benefits”, v.v.

The LAO – $21.2 Triệu đô… không tệ chút nào!

iii. Grant / Launchpad DAO (tài trợ, bệ phóng)

Trong một DAO tài trợ, các thành viên của cộng đồng quyên góp quỹ vào nhóm tài trợ và họ bỏ phiếu về cách phân bổ và phân phối quỹ. Các DAO này chịu trách nhiệm cấp vốn cho các dự án DeFi sáng tạo mới. Các tổ chức cần tài trợ chỉ cần gửi đơn đăng ký và trải qua quá trình kiểm định, phê duyệt. Một ví dụ tuyệt vời về Grant DAO là Moloch DAO. Các ví dụ khác cho dạng này là Gitcoin và Seedify .

Seedify – một bệ phóng, khởi chạy Play2Earn
iv. Collector DAO (nhà sưu tập)

Tôi không chắc liệu có nên phân loại nó trong mục ‘Investment DAO’ hay để một loại riêng. Cũng có thể gọi nó là một danh mục phụ của các DAO đầu tư. Tổ chức này tập trung vào việc mua các mã thông báo không thể thay thế (NFT – non fungible tokens) hoặc các tác phẩm nghệ thuật và đồ sưu tầm khác. Thị trường NFT đã bùng nổ gần đây và mọi người chỉ có thể khám phá nó. Một ví dụ về nhà sưu tập DAO là Pleasr DAO . Pleasr DAO gần đây đã chi 4 triệu đô la để mua bản sao duy nhất của album “Ngày xửa ngày xưa ở Thiếu Lâm” của Wu-Tang Clan. Pleasr DAO cũng có danh tiếng về việc mua Doge meme NFT . Các ví dụ khác về DAO của Nhà sưu tập là Flamingo DAO , Mutant Cats DAO và cả Constitution DAO. Tuy nhiên, đừng đánh giá thấp phong cách “trẻ con” của các trang web của họ. Họ có hàng chục triệu đô la trong quản lý.

v. Social DAO (xã hội)

Đây là những nền tảng cho các tương tác xã hội và mạng xã hội. Ví dụ bao gồm Friends With Benefits , Ape DAO , và thậm chí là Decentraland DAO.

Friends With Benefits – FWB DAO

3. LỢI ÍCH CỦA DAO LÀ GÌ?

Những đặc điểm của một DAO

Dưới đây là một số lợi ích của một tổ chức tự trị phi tập trung:

  • Đầu tiên là “Trustlessness” – có nghĩa là bạn không cần phải tin tưởng vào một giám đốc điều hành hoặc đội ngũ quản lý để vận hành tổ chức
  • Nó không thể bị đóng cửa kể cả bởi chính phủ trừ khi đa số chủ sở hữu token biểu quyết và đồng ý cho việc đó
  • Nó được dân chủ hóa hoàn toàn, mọi quyết định đều có thể được biểu quyết và thực hiện dựa trên các hợp đồng thông minh
  • Nó là mã nguồn mở và hoàn toàn minh bạch

4. CÒN NHỮNG NHƯỢC ĐIỂM CỦA DAO THÌ SAO?

Cũng đã có nhiều nhận định về việc các DAO là những quả bom nổ chậm. Nhưng chúng có thực sự tồi tệ nhưu vậy hay không? Điều gì có thể xảy ra với DAO?

  • DAO có thể dễ bị dính lỗi lỗi (tức là hợp đồng thông minh có lỗ hổng hoặc lỗi code). Mặc dù rất hiếm nhưng nếu chúng bị hack thì hậu quả có thể rất thảm khốc
  • Không có bí mật kinh doanh. Vì mọi thứ trên hợp đồng thông minh đều được mã hóa trên blockchain và minh bạch nên nó có thể bị sao chép. Một tổ chức khác có thể quyết định sử dụng nó mà không cần trả bất kì khoản phí bản quyền nào
  • Quy trình triển khai một hoạt động, hay đơn giản là một quyết định đầu tư của DAO có thể bị chậm (mất lợi thế cơ hội – opportunity cost)

5. CÁC DAO CÓ ĐƯỢC CÔNG NHẬN HỢP PHÁP KHÔNG?

HOWEY Test của SEC (Securities & Exchange Commission)

Ở hầu hết các bang ở Mỹ (thị trường lớn nhất) hay các nước khác trên thế giới, quy định cho DAO có thể nói là không tồn tại. Nó vẫn đang là thứ gì đó mù mờ, và chưa được quy định trong bất kì đạo luật nào. Hầu hết các DAO không có tư cách pháp nhân. Ở Mỹ, token của DAO có thể được coi là 1 loại sản phẩm Chứng khoán theo luật chứng khoán hay không, tùy thuộc vào bài kiểm tra Howey và Đạo luật chứng khoán năm 1933. Điều này chỉ được xem xét đối với Mỹ tuy nhiên thì hầu hết các quốc gia khác đều làm theo những gì Mỹ làm. Vào tháng 7 năm 2021, bang Wyoming trở thành bang đầu tiên công nhận các DAO là một pháp nhân, sau khi dự luật DAO của Wyoming trở nên có hiệu lực. Điều này có nghĩa là các DAO đăng ký ở bang Wyoming được pháp luật công nhận là các thực thể kinh doanh tại Hoa Kỳ và do đó sẽ nhận được các phương thức bảo vệ pháp lý tương tự như một Công ty trách nhiệm hữu hạn.

6. VỀ MẶT AN NINH MẠNG, DAO CÓ AN TOÀN KHÔNG

Nền tảng công nghệ Blockchain là tuyệt đối an toàn

Nói về nền tảng thì hầu hết các blockchain đầu ngành cơ bản là rất an toàn, vì để hack một blockchain là một việc gần như là không thể thực hiện được. Nếu bạn đã đọc ở đâu đó về một blockchain nào đó bị hack thì có 2 trường hợp, hoặc đó là một blockchain non trẻ hoặc không phải blockchain nền tảng bị hack mà là một giao thức khác xây dựng trên blockchain đó bị hack mà thôi. Tuy nhiên ở một mặt khác, hợp đồng thông minh có thể có lỗi code hoặc lỗi bảo mật. Để tránh điều này, việc sử dụng một bên thứ ba (smart contract audit) để xem xét, thử nghiệm và kiểm tra hợp đồng thông minh là rất quan trọng.

7. DAO ĐƯỢC XÂY DỰNG NHƯ THẾ NÀO?

04 bước khởi dựng một DAO

Thông thường, việc khởi dựng DAO diễn ra theo 04 bước chính

  • Xây dựng cơ chế: Đầu tiên đội ngũ sáng lập cần xây dựng và hoàn thiện được mục tiêu của DAO, cơ chế hoạt động, các quy tắc (logics) của DAO cần phải được thống nhất (tức là HĐTM sẽ chạy như thế nào)
  • Tạo hợp đồng thông minh: Các nhà phát triển (developers) phải tạo các hợp đồng thông minh đằng sau DAO. Sau khi ra mắt, họ chỉ có thể thay đổi các quy tắc do các hợp đồng này đặt ra thông qua hệ thống quản trị. Điều đó có nghĩa là họ phải kiểm tra rộng rãi các hợp đồng để đảm bảo không bỏ qua các chi tiết quan trọng.
  • Kêu gọi vốn: Sau khi các hợp đồng thông minh đã được tạo, DAO cần xác định cách nhận tài trợ và cách thực hiện quản trị. Thông thường các mã thông báo – token được bán để gây quỹ; những token này cũng là công cụ cung cấp cho chủ sở hữu quyền biểu quyết trên hoạt động của DAO.
  • Triển khai: Sau khi mọi thứ được thiết lập, DAO được triển khai lên trên blockchain. Từ thời điểm này, các bên liên quan quyết định về tương lai của tổ chức. Những người sáng tạo của tổ chức – những người đã viết các hợp đồng thông minh – không còn ảnh hưởng đến dự án, mà chỉ đơn thuần là các cổ đông như những chủ sỡ hữu token khác.

Kết luận, ở góc nhìn cá nhân, tôi thấy  các tổ chức tự trị phi tập trung sẽ vẫn tồn tại với thời gian, trừ khi công nghệ blockchain không tồn tại nữa =)), và việc đó gần như là không thể xảy ra. Chúng ta hãy nhìn vào tình hình hiện tại đang diễn ra ngay bây giờ: với cuộc chiến tranh ở Ukraine. Một DAO được sử dụng để gây quỹ cho các binh sĩ Ukraine đang đối đầu với Quân đội Nga. Nó được đặt tên là Ukraine DAO. Nỗ lực gây quỹ này được điều phối bởi Pleasr DAO, Trippy Labs và Pussyriot. Theo coindesk.com, hơn 3 triệu đô la đã được huy động từ các tokens dựa trên Ethereum. Một DAO khác, được gọi là AidForUkraine, nhằm hỗ trợ các nỗ lực quốc phòng của Ukraine đã được đưa ra. Các khoản đóng góp được chấp nhận bằng đồng tiền mã hóa Solana. Chúng hoàn toàn minh bạch, không thể thay đổi được và không thể bị đóng cửa hoặc bị xử phạt.

DAO là một trong những sản phẩm rất quan trọng tiếp theo trong thế giới công nghệ chuỗi khối nói riêng và toàn thế giới nói chung. Ngày càng có nhiều người quan tâm đến mô hình này. Cá nhân tôi nghĩ rất sớm thôi, các công ty truyền thống sẽ phải thích ứng với không gian đang phát triển này hoặc bị bỏ lại phía sau.

*** Disclaimer: bài viết chỉ mang tính chất cung cấp thông tin, đây chắc chắn không phải là một lời khuyên đầu tư, và góc nhìn cá nhân có thể không đầy đủ, nếu có ý kiến hay góc nhìn khác các bạn vui lòng chia sẻ bên dưới để mọi người cùng thảo luận thêm nhé.

*** Nguồn tham khảo: Binance, Cointelegraph, Wikipedia #DAO #token #Blockchain #Cryptocurrency #NFT #Tienmahoa #cryptoverse #metaplus

NỘI DUNG LIÊN QUAN

xin vui lòng nhận xét về bài viết