Home » DEFI VÀ NHỮNG ĐIỀU CƠ BẢN

DEFI VÀ NHỮNG ĐIỀU CƠ BẢN

by Thai Binh
DEFI

Ngày nay hầu hết các chức năng, giao dịch của ngân hàng đều được quản lý bởi hệ thống tập trung, được vận hành dưới sự giám sát của các cơ quan quản lý. Tuy nhiên, Defi cung cấp một hệ thống tài chính hoàn toàn mới, độc lập với cơ sở hiện tại. Defi hướng tới mục tiêu dân chủ hóa tài chính bằng cách lượt bỏ các trung gian, cung cấp đầy đủ các dịch vụ tài chính từ các ngân hàng, cho vay, thế chấp hay thậm chí các vấn đề phức tạp liên quan đến hợp đồng, giao dịch tài sản.

1. ĐỊNH NGHĨA VỀ DEFI:

DeFi (Decentralized Finance) được biết đến là tài chính phi tập trung. Nó đề cập đến một hệ sinh thái mà trong đó các tổ chức, thị trường hay các công cụ tài chính được quản lý phi tập chung.

Blockchain và tiền mã hóa (Crypto Currency) là những công nghệ cốt lõi hình thành hệ sinh thái phi tập chung, tạo nên 1 nền tài chính mở. Trong đó mọi người có thể truy cập, giao dịch mọi lúc mọi nơi mà không bị chi phối bởi bất kỳ 1 tổ chức quản lý hay cá nhân nào cả.

Ví dụ: Thay vì gửi tiền vào tài khoản tiết kiệm ở ngân hàng, chủ sở hữu tiền mã hóa (Crypto Currency) có thể thực hiện phương thức cho vay phi tập trung để kiếm lời với lãi suất cao hơn so với tài khoản tiết kiệm truyền thống.

2. BẢN CHẤT CỦA TÀI CHÍNH PHI TẬP TRUNG:

Có thể thấy DeFi là một trong những ứng dụng thiết thực và tận dụng được hầu hết các ưu điểm của Blockchain. Bao gồm:

  • Tính phi tập trung (Decentralized): Không tồn tại vai trò của cơ quan chức năng hay tổ chức.
  • Không cần sự cho phép (Permissionless): Người dùng bình đẳng và không phải đăng ký với thủ tục phức tạp.
  • Tính minh bạch (Trustless): những yếu tố do người tác động sẽ được hạn chế vì mọi hoạt động đều được ghi nhận & công khai trên hệ thống.
  • Không cần uỷ thác (Non- Custodial): Người dùng cần uỷ thác tài sản cho bên thứ 3. Người đảm nhận vai trò lúc này sẽ là Hợp đồng thông minh, đồng thời duy trì luật trong thị trường DeFi.
Bản chất của DeFi

Khác với Tài chính tập trung (CeFi), bên thứ 3 trong Tài chính phi tập trung (DeFi) lúc này không còn là các tổ chức, ngân hàng hay chính phủ mà là HỢP ĐỒNG THÔNG MINH (SMART CONTRACT) của Blockchain sẽ đảm nhận vai trò đó. HỢP ĐỒNG THÔNG MINH là trung tâm của tài chính phi tập trung vì chúng cho phép các giao thức DeFi hoạt động dựa trên mã và logic mà không cần bên trung gian hoặc bên thứ 3. Cách giải quyết mọi tranh chấp có thể xảy ra đều được code của hệ thống chỉ định sẵn và người dùng luôn duy trì được quyền kiểm soát tiền của họ. Điều này sẽ giúp hệ thống tài chính hoạt động ổn định hơn và làm giảm các chi phí liên quan.

Smart contract in defi
Hợp đồng thông minh (SMART CONTRACT)
Hợp đồng thông minh (Smart Contract) bao gồm các dòng mã được lập trình trong Blockchain, là một thành phần quan trọng trong DeFi. Nó không chỉ phác thảo các điều kiện, điều khoản của hợp đồng mà còn có thể giám sát các hợp đồng này. Khi được yêu cầu đáp ứng, thì nó sẽ được thực thi tự động.

3. KHÔNG PHẢI LÀ MỘT TỪ KHÓA: DEFI LÀ MỘT HỆ SINH THÁI CỦA CÁC ỨNG DỤNG TÀI CHÍNH

Tài chính phi tập trung là một hệ sinh thái đang phát triển của các giao thức và ứng dụng thực tế. Mọi hoạt động giao dịch của hệ sinh thái này đang mang lại giá trị cho hàng nghìn người sử dụng mỗi ngày.

Nền tảng của hệ thống tài chính này cho phép thực hiện mọi thứ từ việc chuyển khoản, thanh toán đơn giản, cho đến cho vay, đi vay, giao dịch hay quản lý các danh mục đầu tư và bảo hiểm.

3.1. Decentralized Stablecoins:

Stablecoin là một loại tiền mã hóa, cho phép các nhà đầu tư tạo lợi nhuận từ tài sản tiền mã hóa của họ trên thị trường DeFi trong khi giảm thiểu được các tác động tiêu cực tiềm ẩn của biến động thị trường. Trong đó cụ thể là biến động về giá (Volatility), bằng cách cố định vào một tài sản như tiền thật (Fiat money), hàng hóa (vàng, bạc,…) hoặc cũng có thể là một đồng tiền mã hóa khác.

Stable coin tron defi
Stable Coin

3.2. Decentralized Lending and Borrowing- Giao thức vay và cho vay trong DeFi:

Giao thức vay và cho vay là một trong những ứng dụng phổ biến và quan trọng nhất trong hệ sinh thái DeFi. So với phương thức truyền thống thì hình thức vay và cho vay phi tập trung có nhiều ưu điểm hơn. Nó cho phép các giao dịch được diễn ra ngay lập tức, các tài sản kỹ thuật số được cho phép thế chấp mà không cần kiểm tra tín dụng hay khả năng tiêu chuẩn hóa trong tương lai.

Giao thức vay và cho vay trong DeFi
Giao thức vay và cho vay trong DeFi

Có hai chủ thể chính trong giao thức vay và cho vay là:

  • Người cho vay (Lender/ Depositor): Cho người vay (Borrower) vay tài sản hoặc tiền với tỉ lệ lãi suất nhất định. Vốn gốc và lãi suất sẽ được nhận lại sau 1 khoảng thời gian theo thỏa thuận ban đầu.
  • Người vay (Borrower/ Loan Taker): Vay tiền hoặc tài sản của người cho vay (Lender) và trả vốn gốc và lãi theo thỏa thuận.

Được xây dựng dựa trên Blockchain công khai vì thế chúng sẽ giảm thiểu được các yêu cầu tín dụng như thông thường, thay vào đó sẽ được đảm bảo bởi các phương thức xác minh mật mã. Ngoài ra, nó còn làm giảm rủi ro đối tác, nhanh hơn và luôn có sẵn cho nhiều người.

3.3. Decentralized Insurance- Bảo hiểm phi tập trung:

Đây là hình thức bảo hiểm phi tập trung cho người dùng trong các ứng dụng của DeFi. Khác với bảo hiểm thông thường chỉ có hai chủ thể là người mua bảo hiểm và các đại lý, thì bảo hiểm trong DeFi sẽ có sự tham gia của 3 bên:

  • Người mua bảo hiểm: Rủi ro có thể xảy ra bất cứ khi nào và trong không gian mã hóa thì điều đó cũng không ngoại lệ. Vì thế người dùng sẽ mua những bảo hiểm liên quan chống lại việc bị mất tiền từ các sự kiện như lỗi hoặc khai thác và được bồi thường khi có sự cố xảy ra theo hợp đồng thỏa thuận trong Hợp đồng thông minh.
  • Người đánh giá rủi ro: tương tư như 1 bên thứ ba, những người đánh giá rủi ro sẽ đánh giá mức độ tin tưởng của hệ thống, họ sẽ chi 1 khoản tiền để mua bảo hiểm cho người khác. Khi người dùng mua bảo hiểm thì số tiền mà người này mua sẽ được chia cho những người đánh giá rủi ro này.
  • Người đánh giá yêu cầu bổi thường: Hiểu đơn giản thì những người này sẽ đánh giá xem yêu cầu bồi thường theo bảo hiểm có được chấp nhận hay không.

3 bên chủ thể này sẽ có trách nhiệm phối hợp với nhau và cùng phân chia rủi ro trong toàn bộ hệ thống bảo hiểm phi tập trung.

3.4. Decentrialized Exchanges (DEX)- Sàn giao dịch phi tập trung:

DEX được biết đến là sàn giao dịch phi tập trung được xây dựng và hoạt động trên nền tảng Blockchain. Nó cho phép người dùng giao dịch tài sản kỹ thuật số của mình mà không cần phải thông qua bất kỳ trung gian nào. Các giao dịch được thực hiện trực tiếp từ ví người dùng thông qua sự trợ giúp của Hợp đồng thông minh. Được thực hiện đơn giản không qua nhiều bước hay trung gian, ít yêu cầu bảo trì nên phí giao dịch của sàn giao dịch phi tập trung cũng sẽ thấp hơn các sàn tập trung.

dex defi
Sàn giao dịch phi tập trung (DEX)

3.5. Yield Farming

Là thuật ngữ miêu tả việc người dùng tạo ra nhiều lợi nhuận nhất từ tài sản kỹ thuật số của họ thông qua việc cung cấp thanh khoản cho các giao thức DeFi. Đây là hình thức phổ biến từ giữa năm 2020 và thường được gắn liền với Liquidity Mining (là hình thức cho phép người dùng kiếm lợi nhuận bằng cách cung cấp thanh khoản đồng coin mà họ có cho sàn giao dịch, đổi lại người tham gia sẽ nhận đồng governance token).

Yeild Farming
Yeild Farming

4. LỢI ÍCH CỦA DEFI

DeFi mang lại nhiều sự tiện lợi hấp dẫn khác xa đối với các phương thức truyền thống. Đó cũng được xem như là một trong những bước tiến của công nghệ. Dưới đây là một số lợi ích mà DeFi có thể mang lại:

  • Khả năng tiếp cận: Các giao dịch DeFi được thực hiện mà không có bất kỳ giới hạn nào về địa lý hay thời gian.
  • Minh bạch: Một trong những đặc điểm chính của công nghệ Blockchain đó là tính minh bạch. Tất cả các giao dịch, dữ liệu và mã trên blockchain đều được minh bạch, được xây dựng dựa trên lòng tin giữa người dùng.
  • Giữ quyền giám sát tài sản cá nhân: Người dùng hoàn toàn có quyền trực tiếp quản lý giám sát tài sản của mình bằng cách sử dụng ví điện tử không giấm hộ hoặc thông qua ký quỹ dựa trên Hợp đồng thông minh.
  • Mã nguồn mở: Ethereum và các dự án khác được xây dựng bằng mã nguồn mở, bất kỳ ai đều có thể xem, kiểm tra và xây dựng. Các nhà phát tiển có thể dễ dàng kết nối nhiều ứng dụng DeFi được xây dựng trên mã nguồn mở để tạo ra các sản phẩm và dịch vụ tài chính mà không cần sự cho phép của cơ quan nào.

5. NHỮNG RỦI RO CỦA DEFI MÀ BẠN CẦN BIẾT:

Mặc dù DeFi có thể mang lại rất nhiều lợi ích và sự tiện dụng, tuy nhiên những điều này không thể nào tránh khỏi những rủi ro không mong muốn có thể xảy ra:

  • Tính an toàn còn hạn chế: DeFi đã phát triển mạnh mẽ ngay cả khi không có các quy tắc và quy định. Nhưng điều này có nghĩa là người dùng có rất ít hoặc không được bảo vệ quyền lợi khi xảy ra sự cố. Ngoài ra, nếu blockchain lưu trữ một dự án DeFi không ổn định, thì dự án sẽ thừa hưởng sự bất ổn này từ Blockchain chủ.
  • Các vấn đề đối với Hợp đồng thông minh: Không thể tránh những lỗ hổng trong Hợp đồng thông minh là một trong những nguyên nhân chính gây ra vấn đề cho nhiều dự án DeFi. Chỉ cần một sai sót nhổ nhất trong mã lập trình có thể dẫn đến rủi ro mất tiền.
  • DeFi hack: Với các thủ thuật ngày càng tinh vi và phức tạp các hacker gần như đang tìm mọi cách có thẻ đánh cắp thông tin dữ liệu thậm chí là tài sản của người dùng. Ví dụ như sự việc vào tháng 8/2021, tin tặc với tên “White Hat” đã khai thác lỗ hổng từ Hợp đồng thông minh và đánh cắp 610 triệu đô từ nền tảng DeFi Polynetwork. May mắn thay tất cả đều được trả lại.
  • Thế chấp quá mức: Điều này xảy ra khi giá trị của tài sản thế chấp (của người đi vay) quá cao khi so với số tiền vay. Gần như tất cả các hoạt động giao dịch cho vay DeFi đều yêu cầu thế chấp tài sản ít nhất là 100% giá trị của khoản cho vay.

TỔNG KẾT

Tài chính phi tập chung (DeFi) là một bước hấp dẫn dựa trên công nghệ Blockchain. Nó đã dần trở nên khá phổ biển trong lĩnh vực tài chính. Tuy nhiên DeFi chỉ đang trên con đường phát triển, vì là một hệ thống mã nguồn mở mà bất kỳ ai cũng có thể tham gia nên khó tránh khỏi việc tồn tại nhiều vấn đề tiềm ẩn.

*** Disclaimer: bài viết chỉ mang tính chất cung cấp thông tin, đây chắc chắn không phải là một lời khuyên đầu tư, và góc nhìn cá nhân có thể không đầy đủ, nếu có ý kiến hay góc nhìn khác các bạn vui lòng chia sẻ bên dưới để mọi người cùng thảo luận thêm nhé.

*** Nguồn tham khảo: Cointelegraph, Medium #Defi #Blockchain #Cryptocurrency #NFT #Tienmahoa #cryptoverse #metaplus

NỘI DUNG LIÊN QUAN

xin vui lòng nhận xét về bài viết